روستای دوقلوها ایران؛ سفر به شهرآباد ابرکوه و راز ژنتیکی آن

روستای شهرآباد از توابع بخش بهمن در شهرستان ابرکوه استان یزد واقع شده است. این روستا با جمعیتی حدود 240 تا 290 نفر، میزبان تقریبا 40 نفر دوقلو است. این آمار نشان می دهد که حدود 16 درصد از جمعیت کل روستا را دوقلوها تشکیل می دهند، در حالی که میانگین جهانی دوقلو زایی تقریبا 3 درصد از کل زایمان ها است. این نسبت چشمگیر، شهرآباد را به کانون توجه محققان ژنتیک و گردشگران داخلی و خارجی تبدیل کرده است.

پدیده دوقلو زایی در روستای شهرآباد ابرکوه، همواره مورد کنجکاوی و تحقیق بوده است. دوقلو زایی به دو شکل اصلی رخ می دهد: دوقلوهای همسان (تک تخمکی) و دوقلوهای ناهمسان (دو تخمکی). دوقلوهای همسان زمانی به وجود می آیند که یک تخمک بارور شده به دو قسمت تقسیم شود و دو جنین کاملا مشابه ژنتیکی را ایجاد کند. اما دوقلوهای ناهمسان حاصل لقاح دو تخمک جداگانه توسط دو اسپرم متفاوت هستند.

روستای شهرآباد تنها به دلیل پدیده دوقلوهایش شهرت ندارد، بلکه گنجینه ای از آثار تاریخی و معماری اصیل کویری را در دل خود جای داده است. این روستا در گذشته به دلیل وجود زمین های حاصلخیز و قنات های پرآب، آنچنان بزرگ و آباد بوده که نام شهرآباد را به خود گرفته است.

🏰 قلعه قدیمی شهرآباد بنایی با قدمت ساسانی و مساحت بیش از 6000 متر مربع، ثبت شده در فهرست آثار ملی.

🌳 درخت 400 ساله انجیر نماد پایداری در دل کویر که سالانه حدود 200 کیلوگرم محصول می دهد.

🧊 یخچال خشتی آقازاده شاهکار مهندسی کویری با ارتفاع 20 متر برای نگهداری یخ در فصول گرم.

علاوه بر این موارد، باغ آقازاده با حصارهای کنگره دار و پنج برج بلند، خانه صولت با معماری دوران زندیه و قاجار که اکنون به موزه مردم شناسی تبدیل شده، و گنبد عالی ابرکوه با قدمتی هزار ساله و معماری بی نظیر سلجوقی، از دیگر جاذبه های بی نظیر این منطقه هستند که هر یک داستان خود را روایت می کنند.

یکی از مهم ترین و دردناک ترین چالش های روستای شهرآباد، بحران کم آبی است که تاثیر عمیقی بر زندگی و معیشت اهالی گذاشته است. کاهش میزان بارندگی و پایین رفتن سطح سفره های آب زیرزمینی، منجر به خشک شدن بسیاری از چاه های کشاورزی شده است. از آنجا که کشاورزی و دامداری شغل اصلی و منبع درآمد عمده مردم شهرآباد است، این کم آبی باعث کاهش شدید محصولات و در نتیجه مشکلات اقتصادی شده است.

علاوه بر کم آبی، امکانات بهداشتی و آموزشی در شهرآباد نیز بسیار محدود است. تنها مدرسه روستا فقط مقطع ابتدایی را پوشش می دهد و مردم برای دریافت خدمات درمانی باید مسافتی را تا بیمارستان ابرکوه طی کنند. با این حال، اهالی یزد، از جمله مردم شهرآباد، به عزاداری های محرمی خاص و هیئت های در حرکت خود که ثبت ملی شده اند، افتخار می کنند و این آداب و رسوم، بخش مهمی از هویت فرهنگی آنهاست.

برای بازدید از این روستای شگفت انگیز، ابتدا باید خود را به استان یزد و سپس شهرستان ابرکوه برسانید. ابرکوه در جنوب استان یزد قرار دارد و از طریق جاده های اصلی به راحتی قابل دسترسی است. فاصله روستای شهرآباد تا مرکز شهرستان ابرکوه حدود 5 کیلومتر است و جاده منتهی به آن آسفالت و هموار می باشد.

1️⃣ ورود به یزدسفر به استان یزد و حرکت به سمت جنوب

2️⃣ رسیدن به ابرکوهطی مسیر حدود 110 کیلومتری از یزد به ابرکوه

3️⃣ مسیر شهرآبادخروج از ابرکوه به سمت بخش بهمن

4️⃣ بازدید از روستاورود به روستای شهرآباد و شروع گشت و گذار

بهترین زمان برای سفر به این منطقه، فصل های پاییز، زمستان و اوایل بهار است. در این فصول، هوای کویری معتدل و دلپذیر است و بازدید از جاذبه های روباز مانند قلعه قدیمی و یخچال خشتی با سختی همراه نخواهد بود. لازم به ذکر است که به دلیل محدودیت امکانات اقامتی در خود روستا، پیشنهاد می شود پس از بازدید، برای اقامت به شهر ابرکوه یا یزد بازگردید.

مهاجرت گسترده اهالی از روستای شهرآباد، چالشی جدی برای بقای این جامعه کوچک بوده است. با این حال، تلاش هایی برای بازگرداندن زندگی به این روستا و تشویق مهاجران به بازگشت در حال انجام است. یکی از این اقدامات، واگذاری زمین و اعطای وام توسط بنیاد مسکن است که توانسته تعدادی از مهاجرت کرده ها را به روستا بازگرداند.

دهیار روستا و اهالی فعال بر این باورند که در صورت وجود راه مطمئن برای امرار معاش و سرمایه گذاری در بخش گردشگری، روستا می تواند جای امنی برای زندگی باشد. برگزاری جشنواره های محلی و معرفی پتانسیل های بی نظیر روستا، از جمله جمعیت خاص دوقلوها و آثار تاریخی متعدد، می تواند گامی موثر در جهت توسعه پایدار شهرآباد باشد.